PEYZAJ MİMARLIĞINDA SU KULLANIMI

1. GİRİŞ :Su, insan yaşamının en gerekli ve etkili elemanlarından biridir. Gerek biyolojik, gerekse fiziksel ve psikolojik açıdan canlı yaşam çevresinin ana unsurudur. Su olmaksızın insan yaşamını ve kent yapısını düşünmek mümkün değildir. İnsanoğlu suyu kendisinin hayat kaynağı olması yanında aynı zamanda çevre tasarımının en önemli araçlarından biri olarak çevre düzenleme çalışmalarında kullanmaktadır.

İnsanlar rekreasyonel faaliyetler için çoğunlukla su kenarlarını tercih etmektedirler. İnsanları göl kenarlarına, nehir kıyılarına, deniz kenarındaki banklara çeken güç, suyun dinlenme üzerindeki görsel etkisidir. Su kenarlarına gitmenin fiziksel, görsel sebepleri olduğu kadar psikolojik sebepleri de vardır. Buna rağmen insanlar her zaman doğal su kaynaklarının yanında ya da yakınında yaşama şansına sahip değildirler.

Fakat su, insan yaşamının en önemli maddesidir ve bu nedenle insanlar tarih boyunca kanallar, su yolları ve göletler yaparak suyu yaşadıkları bölgelere taşımışlardır. Kentsel toplumlarda ilk su çalışmaları su kanalları yapımı ile başlar ve toplumların kültürel gelişmeleri su çalışmalarıyla paralellik gösterir. Her devrin önemli buluşları su tasarımının heyecan verici gösterilerine yansımıştır. Fakat su ile ilgili tasarımların özünde daima hareket ve sükunet faktörleri yer almıştır.

Günlük yaşamımızda çok değişik kullanım şekilleriyle faydalandığımız su, peyzaj planlama çalışmalarında gerek iç mekanda gerekse dış mekanda değişik form ve ölçüde kullanılmaktadır. Suyun göz ve akla dönük bir peyzaj tasarım elemanı olarak tarihi bahçelerin hemen hepsinde değişik ölçülerde bulunduğu söylenebilir.
Çünkü iyi tasarlanmış su, insanın hem gözüne hitap eden hem de kulağına
seslenen bir zevk ve dinlenme kaynağı olmuştur. Geçmişten günümüze kadar yapılan başarılı tasarımlarda su en önemli tasarım öğelerinden biri olarak yerini daima korumuştur. Su ile ilgili tasarımlar sürekli olarak insanları cezbetmiş ve ilgiyi üzerinde toplamıştır. Peyzaj sanatı yönünden bahçelerde su kullanılışı çok eski devirlere kadar uzanmaktadır. Muhtemelen en eski ve önemli örneklerin Babil ‘in Asma Bahçeleri ’nde olması gerekir.

Günümüze kadar bahçe sanatında önemli gelişmeler kaydetmiş toplumların suyu, önemli bir tasarım aracı olarak çok fazla kullandıkları görülmektedir.

2. Bahçe Sanatında Önemli Gelişmeler Kaydetmiş Toplumlarda Su Kullanımı

2.1 İslam Bahçelerinde Su Kullanımı :

İslam ‘ın çok önem verdiği bahçe tasarımları, temel dayanaklarını Kur ‘an ‘da betimlenen cennetten alır. Özel bir mekan oluşturmak için etrafı çevrelenen bahçeler, sembolik ve işlevsel anlamları olan geometrik formlarla yayılır. İslam bahçelerinde su çok iyi bir beceri ile kullanılmıştır. Bunun nedeni sıcak iklimde halkın suya olan özleminin bir sonucudur.

Bu bahçelerde su, içine el sokulup serinliğin duyulduğu, gökyüzünün yansımasının seyredildiği, fıskiye ve çökertenlerden dökülerek sesinin duyulduğu bir eleman olarak kullanılmıştır. Suyun etrafında geliştirilen tasarımlar ise hem dekoratif, hem de ortama serinlik veren işlevsel bir unsur olarak yorumlanır.
Bahçe, genellikle kanallar ya da kanaletlerle dört farklı bölüme ayrılır. Dikdörtgen ya da kare formlarda kullanılan su unsuru mekanın tam merkezinde
konumlandırılır. Bazı bahçelerde ise su; manzaranın en önemli bölümüdür, küçük
bahçelerde yer sınırlı olduğu için havuz , en önemli ve dikkat çekici unsur olarak karşımıza çıkar. Keskin bir geometri ile biçimlendirilen su ve yol sistemleri ile, düşey ve dikey akslarda gelişen, simetrik, düz ve köşegen hatlara sahip bir düzen oluşturur. Bitkiler kullanılarak insan eli yapılan katı geometri yumşatılmaya çalışılmıştır. Köşke yada su unsuruna ulaşan, küçük yapısal öğeler ya da girişlerle süslenen patikalar ise, bu aksiyal tasarımı daha da güçlendirir.

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir